وەز تەکنای جە هەورامانەنە / هومایون موحەممەدنژاد

وەز تەکنای جە هەورامانەنە / هومایون موحەممەدنژاد

وەز تەکنای جە هەورامانەنە / هومایون موحەممەدنژاد

پایگاه تحلیلی خبری پاوه پرس؛ هەورامان جە بۆنەو هەوای وەش و کویسانیش و وارای واران و وەروەو کەش و کۆیش ، یۆ جە وەشتەرین یاگەکاو کوردەسانیا، جە سایەو هۆرتەقاو هانەکاش و ئاوەو وەروۆکویسانەکاش ، چەم و دەرەکێش پەڕێنێ جە دار و درەخت و گیوا و سەوزەڵانی ،فره بیەی باخ و مڵکوو هەورامانی دیاردەو فێنکی و وەش یاگەیێ هەورامانیا.

هەورامان ،جە چوار وەرزووساڵی، دیمەنش زەریف و بێ وێنەن،هەر ئەپی بۆنەو خەڵکی فره جە چیلاوچەولایەو سەردانەش کەرا،وەهارووهەورامانی چەنی ئەوەژیواو تەبێعەت و سرووشتی بە وەشتەرین وێنە،وێش مرمانۆ و بەهەشت ئاسا ،گوڵ وگوڵزار وسەوزایی بێ ئەند٘از کەش و کۆ وکەمری ڕازنۆوە،و ڕاویەرەکاش بە بۆوەو وەشوو گوراڵا و وانایەو دەنگوو وەشۆ پەلەوەرەکاش، خێرئامای مێمانەکاش کەرۆ،و ئاوەوهانە و هانەچەمەکاش مانیایی سەفەری لابەرۆ و قرمە و هاژەو ڕۆخانە و تافوو کویسانەکاش،تێکەڵ چەنی دەنگوو بەقۆ کۆسار وسیاوچەمانەو گۆرانی واچەکاش، ڕۆح و ڕەوانی سەینۆوە.

یۆ جە وەشتەرین وێنەکاو ئامای وەهاری ،تەنگیایەو خۆنچەو ولەکا و چووزەو هەراڵەو دار ودرەختەکان، تایبەت هەراڵەو وەزێن کە جە هەورامانەنە، هەراڵەو پاژەرژی نامێ نریان و ئاد٘یچ هەر جە ڕەنگوو پەیاو ژەرەژەکاو هەورامانی گیریان.

و پێسەو نامۆ مانگیوێ “پاژەرەژ، ئۆردیبێهێشت ” تێکەڵ بیەی زوانوو تەبێعەتی چەنی فەرهەنگ و زوانی هەورامی ،دیاریش دان.

ئەر گەرەکما بۆ جە بارەو وێنە و دیمەنوو چواروەرزووهەورامانی باس کەرمێ، مشیۆ پێسەو دیوان و کتێب شێعرەکاو هەورامانی ،ڕاویەروو چەم ودۆڵ و هەوار و کەشەکاش بی ، و هەتا بتاوی جە بەرزایی کەشووفەرهەنگوو هەورامانی، پێسەو بەرزەچڕەکاش ، هەورامانی لاونیوە.

وەهار و یەرەمانگەکەش پێسەو جارانی ویەر کەرا ، و وەرزووهامنی وگەرماکەش وێش مرمانۆ.

فرەو دار و درەختی ئەچی فەسڵەنە،بەر و مێوە مد٘ا ،بەڵام بڕێوشا جە وەرزوو خەزانی،واتەنی پاییز، سەمەر و بەر مد٘ا پێسەو:هەنگوورێ،هەنار، وەز و بەیە و…

وەزی، یۆ جە درەختەعالەکاو هەورامنیا،کە چەنی ئاو و هەواو هەورامانی، سازیان و پێسەو سەوقاتی تایبەتۆهەورامانی ئەژناسیان، هەرچن جە پاییزەنە سەمەرش چنیۆوە و سەمەرش تەکنیۆ،بەڵام جە هامنیچەنە، وەزی بە نامێ” کەمکۆڵی” و واتەنی”کارد٘وەژێ” کریۆ ،تامی وەشش کەمتەر جە وەختوو یاوای و تەکنایش نیا.

وەزتەکنای پێسەو بەرنامیوی تایبەت خەڵکووهەورامانی،جە مانگەوترازیێ “مێهر” دەس پنە کەرۆ،وێش دەنگیوی مۆسیقایی جە دەساوەندەسوو مڵک و باخەکاوە، دەنگ مد٘ۆوە.تەقەو کەوتەیرەواروو وەزەکا چەنی دەنگوو شەنێ شەنیەری،تێکەڵ چەنی دەنگوو خەڵکەکەیش، پەی جەسە و ڕۆحی هۆرپڕای و مووسیقای بێ وێنە ،مرمانۆ.

شەنێ و شەنیەر

وەزی جیاواز جە فرەو درەختەکا جە بۆنەو ئانەیە ،لەق و شاخ و دارش سەخت و مۆحکەمتەرا و بێ شەنێ، نمەتاوی ،جە سەمەرش بەهرە بریۆ، بیەی شەنێ فره نیازا، بەڵام ،هەر داریویچ نمەتاوۆ شەنێ بۆ،ئانەن شەنیەر مشیۆ،داریوی ڕێک و پێک هۆرچنۆ،هەتا جە وەختوو تەکنای لەق وشاخ و جەسەو وەزەکێ زامدار نەکەرۆ، ئەڵبەت هەر کەسیویچ نمەتاوۆ شەنیەر بۆ،وەروو ئانەیە فرەو وەزە سەمەردارەکا، هۆروەستەیشا سەخت و سەخڵەتا، و پیاو وێش گەرەکا ، کە بتاوۆ  عال و ڕێک و پێک تەمانۆ،ئانەیچ واچمێ ،شەنیەر،ئانەن کەمتەر گەڵاو وەزێ، تەکنۆرە.

چنیای وەزی پێسەو فرەو مێوەکا پەی باخداری و ساحێب مڵکی ،خەرج و هەزینەیوی فرەش هەن،هەر جە ئاودارای، کاڵای بنۆ درەختەکەیش، کوودکەرد٘ەی، شیمیایی بۆ یام سۆننەتی(حەیوانی، سۆرۆ)،شەنیەر و گلێرەوکەرد٘ەیش و…

پەی گلێرکەرد٘ەیش و پاک کەرد٘ەی و لابەرد٘ەی پۆسەکەیش”پاقلیرکەرد٘ەی” و بەرد٘ەیشا پەی بازاروو ورەتەی ،ئەرک و زەحمەتی فرەش گەرەکا.

دماو تەکنای وەزەکا،و گلێرکەرد٘ەیشا، ڕەسمیوی وەش بە نامێ” شارۆ “کەرد٘ەی مەی وەرەو ،ئەڵبەت بە پاو ڕەسم و یاسای مشیۆ ساحێب مڵک ئیجازە بد٘ۆ ،واتەو ئینەیە دماو چن ڕوا گرد٘ کەس مەتاوۆ جە هەر یاگێوەنە ،وەزی شارۆ کەرۆ.

دماو وەزتەکنای وەزی جە سەرقەل و سەرلەقەکا شاخەکانە مەنۆوە و جە دەسوو شەنیەری بەر شیێنە،و ئینەیچ ڕزقوو شارۆکەر و سمۆرە و ڕاویەرەکان .

وەزی جە ورەتەینە هەم بە کیلوو وهەم بە دانە،هەزار،هەمیچ مەڕیۆ و بە مەژگەیچ ،ورەشیۆ،مەژگەو وەزێ ،جە وێنە پێسەو مەژگوو ئێنسانی مرمانیۆ،کە جە عێلموو پزێشکینە ،بەهرە و عالیش ،پەی گرد٘ کەسی ئەرمانیان.



۵ دیدگاه

    واران كوساران آبان ۳, ۱۳۹۶ - ۱۰:۳۹
    0
    0

    در هر شهری که در مقطعی از تاریخ مهاجرینی به آن شهر نقل مکان می کنند(به هر دلیلی و از جمله جنگ)، زبان و گفتار مهاجران به مرور زمان تحت تأثیر زبان و لهجه ی مردم آن شهر قرار می گیرد و شاید یکی دو نسل بعدشان کاملاً با لهجه ی مردم شهر مهاجر پذیر تکلم نمایند. اما متأسفانه در پاوه جریان برعکس است و خود مردم اصیل این شهر در این امر بی تقصیر نیستند. هدف از این نوشتار کوتاه ایجاد اختلاف و یا حتی نابودی و حذف لهجه های دیگر نیست بلکه دفاع از خود است و بس. متأسفانه مسئولین فرهنگی پاوه اغلب غیر پاوه ای بوده اند و شاید ناخواسته به این امر کمک کرده باشند. هر روز می بینیم که مقالاتی منتشر می شود و نوشتار به زبان مهاجران است و به مرور این گونه جا افتاده که لهجه ی پاوه ای برای نوشتار نیست و تنها برای گفتار بایستی به کار رود. به راستی چرا این گونه شده است؟ حتی شنیده ایم که در رقابت های ناسالم داستان نویسی هم جریان به گونه ای پیش می رود که آنان که با لهجه ی پاوه ای داستانشونو می نویسند در همان مرحله ی اول از رقابت حذف می شوند. به هر حال دلم پر بود و در این خصوص این چند سطر رو نوشتم که امیدوارم به کسی برنخورد و در راستای حل مشکل قدمی برداشته شود!

      درجواب واران کوساران آبان ۵, ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۵
      0
      0

      اقای واران عزیز!!که همه مردم پاوه شمارو میشناسند وبا نام انجمن….پاوه دارید تیشه به ریشه زبان هورامی میزنید.بدانیدکه حنایتان دیگر رنگی ندارد.
      زبان هورامی یک زبان مستقل وجدای از کردی است ودارای گویشهای لهونی_ژاورودی وتخت وپاوه یی وشامیان ومریوانی وکندوله وگهواره واردلان وزنگنه وباجلان و….است.طبعا چنین زبانی با چنین گستردکی گویش ولهجه،طبیعی است که با گویشهای گوناگون به رشته تحریر دراید.الان تلویزیون سنندج به گویش اردلانی وتلویزیون مهاباد به موکریانی برنامه پخش میکنند.نه سنندجیها زیربار گویش موکریانی میروند نه مهابادیها زیر بار گویش سنندجی.واین طبیعی است.
      هورامی هم بالطبع اینگونه است وهمه برای اعتلای تمام گویشهای ان تلاش میکنیم وبعنوان یک شهروند پاوه یی از کاک همایون عزیز کمال تشکر را دارم ومیخواهم به ایشان بگم ازاین حرفهای جماعت انجمن …..پاوه دلگیرنشوند.
      امیدوارم از جریانات اقلیم کردستان درس بگیرند .که چگونه با زور……….
      کاک همایون اینها داغ به دلند!!!!!!خخخخخخ ههههههه

    سهرابی آبان ۲, ۱۳۹۶ - ۱۳:۲۹
    0
    0

    دستا وه ش بو فره وشتا نویستن

    شاهو آبان ۱, ۱۳۹۶ - ۱۹:۴۷
    0
    0

    سلام کاک همایون گیان ده وه ش

    رستمی آبان ۱, ۱۳۹۶ - ۱۵:۴۶
    0
    0

    جه وه زه وش تر چیش بو

نقد و بررسی

مهمترین اخبار