آنچه که مردم درباره بیماری ایدز لازم است بدانند / حشمت کریمی

آنچه که مردم درباره بیماری ایدز لازم است بدانند / حشمت کریمی

آنچه که مردم درباره بیماری ایدز لازم است بدانند / حشمت کریمی

پایگاه تحلیلی خبری پاوه پرس؛ حتما  از سال ها قبل شنیده اید که ایدز یک بیماری است که سالیانه جان هزاران نفر را گرفته و به سرعت گسترش یافته است.اما امروزه کشورهایی هستند که  موفق شده اند بیماری را کنترل کنند .

این موفقیت تنها زمانی حاصل شده است که آنها توانسته اند درصد بالایی از افراد مبتلا را تحت درمان قرار دهند .زیرا زمانی که فرد تحت درمان قرار می گیرد  هم خودش می تواند زندگی سالمی داشته باشد و هم تعداد ویروس ها در خونش کم می شو د بنا براین  بیماری را خیلی کمتر به دیگران منتقل می کند و به این ترتیب بیماری در آن جامعه ها کنترل شده است

این کار فقط زمانی امکان پذیر است که :

۱- افراد مبتلا از بیماری خود مطلع باشند

۲- برای گرفتن خدمات مراقبت و درمان اقدام کنند

۳- خدمات مراقبت و درمان را به صورت مستمر دریافت کنند.

اما در بعضی کشورها این اتفاق نمی افتد و درنتیجه بیماری به راحتی کنترل نمی شود زیرا در اینگونه کشورها درصد بالایی از موارد مبتلا از بیماری خود مطلع نیستند .” زیرا

۱- بیماری اچ آی وی هیچ علامتی ندارد که با آن بشود به وجود بیماری شک کرد .

۲- باورهای غلط و نگرش های منفی در جامعه باعث می شود از ترس اینکه دیگران متوجه بیماری آنها بشوند برای تشخیص اقدام نکنند

۳- بیماری فقط از طریق آزمایش قابل تشخیص است و این آزمایش  ممکن است به راحتی در دسترس افراد نباشد .

۴- دانش ناکافی و باورهای غلط باعث می شود افراد مبتلا فکر کنند بیماری مخصوص افراد خاصی است و امکان ندارد آنها مبتلا شوند  .

درصد بالایی از موارد مبتلا برای مراقبت و درمان مستمر اقدام نمی کنند.” زیرا:

۱- نمیدانند و یا باور ندارند که با  مراقبت و درمان  وضعیت جسمیشان بهبود پیدا می کند

۲- باورهای غلط و نگرش های منفی در جامعه با عث می شود از اینکه دیگران متوجه بیماری آنها بشوند نگران باشند و ترجیح می دهند برای درمان اقدام نکنند  .

۳- دسترسی به خدمات مراقبت و درمان برایشان با مشکل همراه است .

ماهیت بیماری اچ آی وی از منظر یک بیماری عفونی:

ایدز یک بیماری عفونی  است که سال ها  توجه همگان را به خود جلب کرده است .

بیماری از ابتدا به خوبی شناخته نشده بود.ناشناخته های بشر از یک طرف و سرعت انتشار بیماری از طرف دیگر موجب شد که سیستم های آموزشی و بهداشتی  در دنیا شتابزده شروع به آموزش های وسیع در اینباره نمودند ، دانش ناکافی بشری از یک طرف و و ماهیت  متفاوت بیماری نسبت به سایر بیماریهای عفونی از طرف دیگر  منجر شد باورهای غلط در خصوص بیماری شکل گرفته و به سرعت انتشار یابد و همین امر موجب شد ، مشکلات جدی در امر کنترل بیماری پیش آید .متاسفانه  اکنون علی رغم وجود دانش کافی در خصوص بیماری ؛ همچنان باورهای غلط در خصوص بیماری  چنان در اذهان ریشه دوانده اند و از موانع بزرگ در جهت کنترل اپیدمی و تشخیص و مراقبت و درمان  بیماران به حساب می آیند .لازم است قبل از شروع یک بار بیماری ایدز را صرفا از منظر یک بیماری عفونی مرورکنیم

عامل ایجاد  بیماری ایدز :

یک نوع ویروس است بنام HIV  (ویروس نقص ایمنی انسان )که به گلبولهای سفید خون علاقه داشته و تنها درون آنها قادر به ادامه حیات می باشد.ااز آنجا گلبول های سفید در خارج از بدن مدت کوتاهی زنده می مانند پس ویروس اچ آی وی هم در خارج از بدن در مدت کوتاهی از بین میرود.حرارت، الکل و مواد ضدعفونی کننده (مانند وایتکس ) براحتی می توانند باعث از بین رفتن ویروس شوند

ویروس HIV چگونه وارد بدن می شوند؟

 همانطور که اشاره شد  سلول هدف برای ویروس HIV  ، گلبولهای سفید خون هستند پس مسلما ویروس از راهی به بدن وارد می شود که بتواند به گلبولهای سفید دسترسی داشته باشد، لذا  برای ورود ویرو س به بدن بایستی مقداری از خون یا ترشحات حاوی گلبولهای آلوده  به ویروس  با خون  و یا مخاط بدن فرد  سالم تماس  پیدا کند . چون ویروس فقط داخل گلبول سفید زنده می ماند ،پس تنها از راهی منتقل می شود که گلبول سفید منتقل شود .  گلبول سفید هم فقط در خون و ترشحات بدن وجود دارد پس  ویروس هم فقط از راهی می تواند وارد شود که خون و ترشحات محتوای ویرس به خون یا مخاط بدن فرد دیگری وارد شود . به این ترتیب ویروس اچ آی وی از ۳ راه اصلی زیر می تواند وارد بدن انسان شود :

۱- تزریق خون و فرآورده های خونی  و یا هر جسم تیز و برنده که آلوده به خون تازه باشد

۲ – تماس جنسی با فردآلوده

۳ – از راه مادرآلوده به کودک

راههایی که ویروس ایدز از طریق آن ها منتقل نمیشود :

 با توجه به توضیحات فوق  از آنجا که ویروس مولد بیماری تنها در صورت دسترسی به گلبولهای سفید قادر به ادامه حیات است لذا تنها از طرقی منتقل می شود که به نوعی خون و یا ترشحات آلوده فرد آلوده به خون و یا ترشحات حاوی گلبول سفید دربدن فرد سالم دسترسی یابد، لذا همانطور که  میکروب بیماریهای اسهالی از طریق تنفس منتقل نمی شود  ویروس عامل مولد بیماری ایدز نیز  از طریق تماس های عادی ذیل  منتقل نمی شودزیرا در این شرایط گلبول های سفید قایل انتقال نسیتند لذا راه های زیر نمی توانند باعث انتقال بیماری شود :

– کار کردن با یکدیگر وزندگی دسته جمعی

– هم صحبت شدن و معاشرت های اجتماعی

یا تماس روزمره با افراد آلوده مانند هم سفر بودن ،همکلاس بودن ، نشستن در کنار یکدیگر

– از روابط عادی اجتماعی مثل سوار شدن در اتوبوس و تاکسی واستفاده از تلفن های عمومی

– غذا خوردن ، آشامیدن و یا استفاده از قاشق و چنگال ، لیوان و وسایل و ظروف غذاخوری

اشک و بزاق

– از راه هوا ( عطسه و سرفه )

– استفاده از سرویس های بهداشتی مشترک مثل حمام ، توالت و استخرهای مشترک

– توسط حیوانات ، حشرات و یا نیش آنها

لذا  با توجه به ماهیت ویروس و راههای انتقال بیماری می بینیم که  افراد آلوده به ویروس در حالت عادی و در روابط معمول اجتماعی خطری برای سایرین ندارند

چه گروههایی در معرض خطر بیشتر (  High Risk  )  ابتلا به  ایدز هستند ؟

بیماری ایدز کلیه جوامع و ابناء بشر را تهدید میکند و هر انسانی میتواند در معرض خطر آلودگی و یا بیماری ایدز قرار گیردولی  با توجه به راههای انتقال ،عده ای از افراد از احتمال آلودگی و یا بیماری بیشتری برخوردارند که عبارتند از :

– معتادین و کسانیکه مواد مخدر تزریقی را با سرنگ و سر سوزن های مشترک مورد استفاده قرار می دهندوشرکا جنسی آنها

– افرادی که روابط جنسی نامطمئن دارند

– افراد مبتلا به بیماریهای آمیزشی و مقاربتی

– دریافت کنندگان مکرر خون ، فرآورده های خونی و فاکتورهای انعقادی آلوده

– همسران افراد آلوده به HIV و یا بیماران مبتلا به ایدز  و نوزادان مادران آلوده به  HIV

 پس از ورود ویروس HIV به بدن چه اتفاقی می افتد ؟

از ویژگیهای جالب این ویروس این است که بر خلاف اغلب عوامل بیماریزا خودش هیچ آسیبی به بدن نمی زند . و همانطور که اشاره شد این ویروس به گلبولهای سفید بدن تمایل دارد و به آنها وارد شده  و شروع به تکثیر می کند. به عبارت دیگر این ویروس وارد سلولی می شود که خود وظیفه از بین بردن آنرا بعنوان یک موجود بیگانه برعهده داشته است ، درست مانند دشمنی که در ارتش یک کشور رسوخ کرده و مانع اقدام سربازهای آن کشور در مقابل بیگانگان گردد. و بدن نیز در برابر آن هیچ اقدامی انجام نمیدهد به این ترتیب نه ویروس کاری انجام می دهد و نه بدن عکس العملی نشان می دهد پس  بیماری هیچ علامتی ندارد . به این ترتیب نه خود ویروس موجب ایجاد علامت می شود و نه عکس المعل بدن علامتی ایجاد خواهد کرد.بعد از مدتی ماده ای در خون ترشح می شود که آنهم هیچ علامتی ایجاد نمی کند و فقط نفع آن این است که در تشخیص آزمایشگاهی به ما کمک می کند.این ویروس در گلبول سفید جایگزین می شود ،و با استفاده از امکانات گلبول سفید رشد و تکثیر می کند  به این ترتیب گلبول سفید آرام آرام توان و کارآئی خود را از دست داده و تمام توانش صرف رشد ویروس می شود .و نمی تواند وظایف خود  که همان مقاومت بدن و مقابله با میکروب های وارد شده به بدن است را به درستی انجام دهد و اگر عامل بیماریزای دیگری به بدن وارد گردد ، گلبولهای سفید  نمی توانند به وظیفه محافظتی خود عمل کرده و بدن قادر به هیچ عکس العملی نیست و آن میکروب می تواند انسان را از پا در آورد.(ودر این مرحله بیماریهای عفونی و سرطانهای غیر عادی در بدن فرد فرصت رشد وبیماریزایی پیدا می کنند. در اصل  وقتی کارآئی گلبولهای سفید کاهش پیدا می کند تمام میکروبهایی که در حالت عادی بیماریهای ساده ای ایجاد می کردند و خیلی زود برطرف می شدند می توانند عفونتهای شدیدی ایجاد کند .

فاصله زمانی از زمان ورود ویروس به بدن تا زمانی که گلبول های سفید کار آیی خود را از دست دهند بین ۵تا۳۰ سال  گزارش شده است ،  این مدت به دو عامل مهم بستگی دارد :

۱- قدرت سیستم ایمنی : هر چه توان و قدرت سیستم ایمنی بیشتر باشد این مدت طولانی تر می شود .و هر عاملی مانند عفونت های دیگر ، سوتغذیه و استرس که سیستم ایمنی را ضعیف کند می تواند این دوره را طولانی کند

۲- تعداد ویروس وارد شده : هر چه تعداد ویروس بیشتر باشد و هر چه تعداد ویروس وارد شده بیشتر باشد و مستمر وارد شود مسلما زودتر می تواند قوای سیستم ایمنی را کاهش دهد

پس به این ترتیب در می یابیم که در ۵ تا ۲۰ سال اول بیماری بدون هیچ علامتی است و بعد از آنهم خود بیماری علامتی ندارد بلکه علامت مربوط به بیماریهای دیگری است که به دلیل نقص سیستم ایمنی ایجاد شده اند .

بر اساس این توضیحات از زمان ورود ویروس اچ آی وی به بدن انسان سه مرحله زیر وجود دارد :

۱- دوره پنجره : ویروس در بدن هست . هیچ علامتی وجود ندارد .آزمایش خون هم منفی است

۲- دوره اچ آی وی : ویروس در بدن هست . هیچ علامتی وجود ندارد .آزمایش خون هم مثبت است

۳- دوره ایدز : ویروس در بدن هست . علامت عفونت های دیگر وجود دارد .آزمایش خون هم مثبت است

توجه به این نکته بسیار حائز اهمیت است  که با وجود دوران پنچره (مدت زمانی که ویروس وارد بدن شده اما سطح آنتی بادی به حد قابل تشخیص در خون نرسیده است ) واینکه  علی رغم  آلودگی  هنوز تستهای آزمایشگاهی  مثبت نشده است ، هیچگاه وجود یک آزمایش منفی دلیل قطعی برای  عدم ابتلا فرد نیست  و به تواترهای زمانی مشخص بایستی مجددا مورد مشاوره و آزمایش قرار گیرد . ضمنا با توجه به دوران پنجره انجام آزمایش بلافاصله پس از وقوع یک رفتار پرخطر امری غیر ضروری است.

ایدز تنها در صورتی یک بیماری عفونی ساده خواهد بود که :

۱- افراد مبتلا از وضعیت ابتلا خود خبر داشته باشند و در روابط جنسی با همسر خود از کاندوم استفاده نمایند خطر ابتلا به همسر کاهش می یابد

۲- زنان مبتلا از وضعیت ابتلا خود خبر داشته باشند و در صورت بارداری  تحت مراقبت قرار گیرند و خطر ابتلا به نوزاد کاهش می یابد

۳- افراد مبتلا از وضعیت ابتلا خود خبر داشته باشند با مصرف دارو سطح ویروس در خون آنها پایین آمده و خطر ابتلا به سایرین کاهش می یابد

اما افراد از ترس قضاوت دیگران ، حاضر نیستند بیماری خود را اعلام کنند و تحت مراقبت قرار نمی گیرند و به این ترتیب زنجیره انتقال قطع نخواهد شد .

حال اگر انگ  ناشی از بیماری وجود نداشته باشد چه اتفاقی می افتد :

در بعد فردی

۱- افراد مبتلا یک زندگی عادی مانند دیگران خواهند داشت .

۲- تحت مراقبت قرار می گیرند و بروز علائم بیماری در آنها به تاخیر طولانی خواهد افتاد.

۳- اگر علائم بروز کند ، تحت درمان قرار می گیرند و باز زندگی آنها نرمال خواهد شد.

دربعد اجتماعی

۱- وقتی مراقبت می شوند بیمار عفونی دیگری مثل سل و… را نخواهند گرفت که بخواهند ان بیماری را به کس دیگری منتقل نخواهند کرد.

۲- همسر آنها تنها با یک اقدام ساده استفاده از کاندوم مبتلا نشده و نمی تواند منجر به ادامه زنجیره انتقال به جامعه باشد

زنجیره انتقال از مادر به کودک تنها با مصرف چند دارو قطع می شود وفرزند آنان مبتلا نمی شود و به این ترتیب خطر همه گیری کمتر می شود .

۳- با مصرف دارو در زمان بروز علائم بیماری ، مقدار ویروس در خون پائین می آید و به ترتیب خطر انتقال به دیگران حتی در تماس های اتفاقی و احتمالی   بسیار کم می شود

آیا این اتفاق به شکل واقعی در جایی افتاده است ؟

بله تمام کشورهایی  که موفق به حذف یا کاهش میزان این ترس شده و انگ و بدنامی را از بیماری جدا کرده اند متناسب با میزان موفقیتشان ، همه گیری بیماری به همان میزان کمتر شده و بعضی از انها موفق به کنترل کامل بیماری شده اند و هر کشوری که میزان این باور های غلط و انگ و بدنامی در ان زیاد باشد ، به سرعت به سمت همه گیری های وسیعی پیش می رود

جمع بندی:

۱- عامل بیماریزای اچ آی وی ویروسی شناخته شده است .

۲- این ویروس ، میکروب مقاومی نیست ودر خارج از بدن به راحتی با مواد ضد عفونی کننده معمولی از بین می رود

۳- چون فقط درون گلبول های سفید زندگی می کند پس فقط از طریق خون و ترشحات منتقل می شود پس در روابط معمولی و اجتماعی به راحتی منتقل نمی شود. و فرد مبتلا هیچ خطری در زندگی معمولی برای دیگران ندارد .

۴- حتی اگر فردی مبتلا بشود به شرطی که تعداد ویروسها ی بیشتری وارد نشود و فرد تحت مراقبت قرار گیرد می تواند سالهای متمادی حتی کاملا بدون علامت بوده و هیج مشکلی برای خودش و دیگران نداشته باشد .درصورتیکه تعداد ویروس در خون کم باشد و سیستم ایمنی قوی باقی بماند افراد می توانند تا ۸۰ سالگی نیز مانند افراد غیر مبتلا زندگی کنند .

۵- با دریافت دارو و مراقبت های به موقع می توان سطح ویروس در خون را به شدت پایین آورد و ورود به فاز بیماری را به تعویق بیندازد.

حشمت کریمی؛ کارشناس ارشد آموزش پزشکی – ام پی اچ آموزش بهداشت و ارتقای سلامت


منابع :

– نامداری تبارهنگامه ، طایری کتایون ،  افتخارمهرداد راهنمای عمل آموزش وتوصیه به انجام تست HIV ، اداره کنترل ایدز و بیماریهای آمیزشی – مرکز مدیریت بیماریهای واگیرووزارت بهداشت و درمان ۱۳۹۵

Ramana K, Rao R. Human immunodeficien-cy virus disease management in highly active antiretroviral therapy era: a comprehensive re-view. Annals of TropicalMedicine and Public Health. 2013;6)1(:5-9.

Number of deaths due to HIV/AIDS.2013 [Cited 20 september, 2013]; vailable from: www.who.int/entity/gho/hiv/epidemic_status/deaths.

HIV/AIDS. 2013 [Cited 20 september,2013]; Available from: ttp://www.who.int/me-diacentre/factsheets/fs360/en/.

– شمسایی فرشید – مرکز تحقیقات اختلالات رفتاری و سوء مصرف مواد، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران ۱۳۹۳

 



۵ دیدگاه

    دوست دی ۱۷, ۱۳۹۵ - ۱۱:۲۸
    1
    0

    باتشکراز اقای کریمی جهت ارائه مطلب ونظردکترجوادمحمدی

    پاوه دی ۱۶, ۱۳۹۵ - ۱۹:۴۸
    1
    0

    خیلی جامع ومفید بود باتشکر از زحمات اقای کریمی

    ناشناس دی ۱۶, ۱۳۹۵ - ۱۶:۴۳
    1
    0

    خوشبختانه توی شهرپاوه موردی مشاهده نشده ازاین جهت پاوه شهرپاکیه ولی باتوجه به افزایش تعدادمعتادین بعید نیست که درچندسال اینده چنین بیماری مشاهده شود

    جاجی گیان دی ۱۶, ۱۳۹۵ - ۰۱:۱۵
    3
    0

    دس خوش فره مفید بو

    جواد محمدی دی ۱۶, ۱۳۹۵ - ۰۱:۱۲
    1
    0

    متاسفانه استان کرمانشاه جزء استان هایی هست که تعداد بسیار زیادی از مبتلایان رو به خودش اختصاص داده و جزو استان های با شیوع بالای ایدز در کشورمون هستش. همین نکته کافی هستش تا ضرورت آگاهی بخشی به جامعه دو چندان بشه.
    سپاس از آقای کریمی عزیز

نقد و بررسی

مهمترین اخبار